Özellikle 2-3 yaşlarındaki çocuklar buldukları küçük nesneleri burunlarına, kulaklarına ve ağızlarına sokmaya eğilimlidirler. Bazen çocuklar birbirlerinin burnuna veya kulağına da yabancı maddeler sokabilirler. Bazen bu davranışlar ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Çocukların dışında zeka özürlülerde de yabancı cisim kaçması olayları görülmektedir. Erişkinlerde en sık karşılaşılan yabancı cisimler balık kılçıklarıdır. Nadiren sağlıklı erişkinlerde kulağı bir cisimle karıştırırken cismin sıkışması veya ucunun koparak kulak içinde kaçması durumuyla da karşılaşılabilmektedir.

Alınması gereken tedbirler nelerdir?

Dört yaşından küçük bir çocuğunuz varsa, evde çocuğunuzun ulaşabileceği yerlerde bozuk para, baklagiller ve kuruyemişler gibi besinler, tokalar, iğneler, küçük piller ve oyuncak parçaları gibi çocuğunuzun kulak, burun ve boğaz gibi vücut boşluklarına sokabileceği şeyleri bulundurmamaya özen göstermelisiniz. Üç yaşından küçük çocuklarınıza kuruyemiş vermeyin.

Ayrıca oyuncak seçimi yaparken oyuncak üreticilerinin uyarılarına dikkat etmeli ve parçalanabilir veya küçük parçalar içeren oyuncaklardan uzak durmalısınız.

Çocuğunuzun kulağına yabancı bir cisim kaçtığında ne yapmalısınız?

Bu durumda en doğru yaklaşım bir KBB hekimine başvurmak olmalıdır. Yabancı cismi kendiniz cımbız gibi bir aletle almaya çalışırsanız genellikle yabancı cismin daha ileriye itilmesine neden olursunuz. Böyle bir durumda yabancı cismin hekim tarafından çıkarılması da zorlaşabilir. Hatta bazen sıkışmış ve iyice ileriye itilmiş cisimlerin çıkarılması için narkoza bile gerek duyulabilmektedir.

Eğer yabancı cisim sıkışmamış ve küçük bir parça ise çocuğunuzu yabancı cismin olduğu kulak aşağıda olacak şekilde yan yatırıp kulak kepçesini ve başı hareket ettirerek çıkarmaya çalışabilirsiniz. Ancak kulak içine bir alet ya da nesne sokarak çıkarmaya çalışmayın. Kulakta kanamaya hatta kulak zarında hasara neden olabilirsiniz.

Eğer kulağa kaçan bir böcekse ve hala hayatta ise çocuğunuzu çok rahatsız edebilir. Bu durumda hekime başvurmadan önce böceği hareketsiz hale getirmek için kulağa oda sıcaklığında sıvı yemeklik yağ ya da bebek yağı damlatmanız yararlı olabilir.

Çocuğunuzun burnuna yabancı cisim kaçtığında ne yapmalısınız?

Çocuğunuzun burnuna yabancı cisim kaçtığında da bir alet ya da cımbızla çıkarmaya çalışmayın. Çocuğunuzu yaralayabilir ya da yabancı cimin daha geriye kaçmasına neden olabilirsiniz. En kısa sürede bir KBB uzmanına başvurmanız en iyisidir. Burna kaçan yabancı cisimlerin geriye doğru giderek nefes yoluna kaçma riski vardır ve fark edilir edilmez çıkarılmalıdır.

Eğer yabancı cisim burun ucuna yakın bir yerdeyse ve çocuğunuz komutlarınızı uygulayabiliyorsa, tek burun deliğini kapatarak yabancı cismin olduğu burun deliğinden sümkürtmek bazen işe yarayabilmektedir.

Burna kaçan yabancı cisimler fark edilmezlerse ve burunda sıkışırlarsa çocuklarda tek taraflı burun tıkanıklığı ve kötü kokulu ve tek taraflı burun akıntısına neden olabilirler. Çocuğunuzda tek burun deliğinden olan kötü kokulu bir akıntı varsa veya yeni başlayan tek taraflı burun tıkanıklığı fark ederseniz burunda yabancı cisim varlığından şüphelenmelisiniz.

Uzun yıllar burunda yabancı cismin fark edilmeden kaldığı durumlarda yabancı cisim bir nüve oluşturarak ve etrafına kalsiyum ve diğer minerallerin çökmesiyle burun taşı (rinolit) oluşabilmekte ve erişkin yaşamda burun tıkanıklığı ve ağız kokusu şikayetine neden olabilmektedir.

Ağız ve boğaza yabancı cisim kaçması durumunda ne yapmalısınız?

Bu durum yabancı cisim durumlarının en önemli ve acil olanıdır. Ağız yoluyla giren yabancı cisim yutulabileceği gibi boğazda, yemek borusunda, gırtlakta veya solunum yolunun herhangi bir yerinde takılabilir ve nefesi tıkayabilir.

Dört yaşından küçük bir çocuğunuz varsa ve aniden nefes darlığı, öğürme, geçmeyen öksürük, konuşma güçlüğü, yutma güçlüğü, hırıltı veya morarma gibi bir durum geliştiyse aklınıza ilk gelmesi gereken durumlardan biri yabancı cisimdir.                Bu durumun tedavisi son derece acildir ve bazen hastaneye gidecek vakit bile olmayabilir. Eğer yabancı cisim hala çocuğunuzun ağzında ya da boğazındaysa elinizle yabancı cismi çıkarabilirsiniz. Diğer bir yol çocuğun baş aşağı çevrilerek sırtına iki kürek kemiği arasına vurulmasıdır. Heimlich manevrası olarak bilinen göğsü aniden sıkıştırarak ciğerlerdeki hava yardımıyla yabancı cismin çıkarılmaya çalışılması işlemi sadece tam tıkanıklık durumlarında ve kontrollü olarak uygulanmalıdır. Tam olmayan tıkanmalarda işe yaramayacağı ve yabancı cismin daha alt seviyelere inmesine neden olabildiği için katiyen uygulanmamalıdır.

Ağız ve boğaza kaçan yabancı cisim durumunda an kısa sürede hastaneye başvurmak hayat kurtarıcı olabilir.

Unutmayın!

Küçük çocuğunuzun sağlığı için yabancı cisim tehlikesini uzak tutmak sizin elinizde.

1977 yılında Antalya’da doğdum. İlkokul ve ortaokulu Antalya ili Finike ilçesinde, lise öğrenimimi Antalya il merkezinde tamamladım. Tıp öğrenimimi 1994-2000 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tamamlayarak, 2000 yılında tıp doktoru oldum. 2001-2006 yılları arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Hastalıkları alanında ihtisas eğitimimi tamamladım. Uzmanlık eğitimi sonrası askerlik görevimi 2006-2007 yıllarında Konya Asker Hastanesi’nde askeri tabip olarak yaptım. Mecburi hizmetimi Kahramanmaraş ili Pazarcık ilçesi Devlet Hastanesi’nde 2007-2008 yıllarında tamamladım. 2009-2011 yılları arasında Özel Bayındır Hastanesi (Söğütözü)’nde Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Uzmanı olarak çalıştım. 2011 yılından beri Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı’nda öğretim üyesi olarak görev yapmaktayım. Akademik ilgi alanlarımdan önde gelenleri baş-boyun tümörlerinin tanı ve tedavisi ile tükrük bezi hastalıkları ve tümörlerinin tedavisidir. Bununla ilgili olarak 2005 yılında 3 aydan uzun bir süre Hollanda Ulusal Kanser Enstitüsü’nde Baş-Boyun kanserleri konusunda eğitim gördüm. Ayrıca 2012 yılında ABD’de Medical University of South Carolina’da ve 2014 yılında yine ABD’de University of Pittsburgh Medical Center’da ikişer ay süreyle bu alanlardaki çalışmalarımı sürdürdüm. Bu güne kadarki toplantı ve kongrelerde 80’e yakın görev aldım. Kulak Burun Boğaz Hastalıkları alanında, çoğu baş boyun tümörleri ile ilgili olmak üzere 60’dan fazla uluslararası yayınım mevcuttur.

Halen akademik ve klinik çalışmalarıma Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi olarak devam etmekteyim.

Klinik çalışma alanlarım şunlardır:

– Baş ve boyun bölgesi kanserlerinin tanı ve tedavileri (gırtlak, ağız boşluğu, dil, boğaz, geniz, tükrük bezi, boyun)

– Tükrük bezi hastalıklarının tanı ve tedavileri (tükrük taşları, enfeksiyonlar, şişme ve kitleler)

– Ses kısıklığı ile ses teli sorunlarının tanısı ve cerrahi tedavisi

– Tiroid bezi ve paratiroid bezinin tümörleri ve nodüllerinin tanı ve tedavileri (tiroid nodülleri ve kanserleri)

– Boyun kitlelerinin tanı ve cerrahi tedavileri

– Çocuklardaki kulak burun boğaz hastalıklarının tanı ve tedavileri (geniz eti, bademcik ve kulakta sıvı toplanması sorunları)

– Burun tıkanıklığı ile ilgili sorunların tanı ve tedavileri (burun tıkanıklığında tanısal değerlendirme, endoskopik değerlendirme, septum deviasyonu ameliyatları, konka ameliyatları)

– Kronik sinüzit ve nazal polip tanı ve cerrahi tedavileri (endoskopik sinüs ameliyatları)

– Kulak zarı delikleri, kronik kulak iltihapları ve kulak zarı ameliyatları (timpanoplasti, kronik otit cerrahisi)