Zaman zaman çocuklarda horlama görülebilmektedir. Ancak bunun sürekli bir hal alması ve hemen her gün horladığını görmeniz bir şeylerin ters gittiğinin işareti olabilir.

Horlama sesi niye ve nasıl oluşur? 

Horlama burun, geniz veya boğaz bölümlerinde havayolunun daralmasına ve tıkanıklığına işaret eder. Bu bölgelerde oluşacak havayolunun geçici veya kalıcı daralmaları horlama sesinin oluşmasına neden olabilir. Horlama sesi oluşma mekanizması bakımından dudağımızı büzerek yani oluşturduğumuz ıslık sesine benzetilebilir.

Çocuğum bazen hastalandığında horluyor. Bu durum normal midir?

Çocuklarda havayolunun çapı erişkinlere göre belirgin olarak daha küçüktür. Havayolunun çapında daha fazla oluşan küçülmeler çocuklarda çok çabuk ve dramatik sonuçlar doğurur. Çünkü alan, yarıçapın karesi ile orantılıdır. Çocuklarda zaten küçük olan yarıçapta oluşan küçülmeler çok hızlı ve fazla miktarda havayolu darlığına neden olur.

Üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında özellikle burun içini döşeyen mukozanın şişmesi (ödem) nedeniyle havayolu daralır. Buna ilaveten oluşan akıntılar ve balgamlar tıkanıklığı arttırır. Sonuç olarak çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonu sırasında horlama oluşabilir.

Çocuğum uzun süredir hemen her gece horluyor. Nedeni ne olabilir?

Çocuklarda uzun süredir mevcut olan horlama ve ağzı açık uyuma üst havayolunda mekanik bir tıkanıklığa işaret eder. En sık nedeni de geniz eti olarak bilinen adenoid doku büyümesidir. Geniz eti büyümesi hastalığı dışında bademciklerin aşırı büyümesi, burun içi konkalarda (burun etlerinde) büyüme, septum deviasyonu (burun orta bölmesinde eğrilik), burun içinde yeni et yani polip oluşumu, allerjik nezle gibi durumlar da çocuklarda horlamanın sık nedenleri arasındadır.

Geniz eti sadece horlayan çocuklarda mı olur? Geniz etinin olması bir hastalık mıdır?

Adenoid dokusu (geniz eti) her çocukta bulunan ve bazen erişkinlerde de varlığı gözlenebilen, bağışıklık sisteminin bir parçasını oluşturan bir dokudur. Adenoid dokusu genizde yer alır.

Geniz eti hastalıklı bir doku ya da sadece hasta çocuklarda olan bir doku değildir. Ancak geniz etinin büyüyerek havayolunu tıkadığı durumlarda geniz eti büyümesi hastalığından bahsedilir.

Çocuğum horlamıyor ve uykuda bir şikayeti yok. Kontrol için geniz etine baktırmalı mıyım?

Hiçbir şikayeti olmayan bir çocukta geniz etinin kontrol edilmesinin gereği yoktur.

Büyümüş geniz eti zamanla küçülür mü?

Adenoid dokusu en çok 2-5 yaşlar arasında büyüme gösterir. Ancak bu mutlak bir kural değildir. Daha küçük çocuklarda ve bebeklerde, daha büyük çocuklarda ve hatta erişkinlerde bile büyümüş adenoid dokusu ile karşılaşılabilmektedir.

Geniz eti büyümesi hastalığı olan bir çocuğun ilerleyen aylar veya yıllar içinde geniz etinde küçülme olabileceği gibi boyutunda değişim olmayabilir ve hatta geniz eti zamanla daha da büyüyebilir.

Geniz eti büyümesinin horlama ve ağzı açık uyuma dışında olumsuz etkileri olabilir mi? Çocuğun horlaması bir hastalık mıdır?

Çocuklarda uzun süreli horlama tek başına bir hastalık olmaktan ziyade bir durumun habercisidir. Çocukta üst havayolunun bir yerinde daralma olduğunu, solunumun zorlanarak gerçekleştirildiğini gösterir. Horlayan ve ağzı açık uyuyan çocuklarda, gece horlama sırasında nefes durmalarının oluştuğu uyku apnesi hastalığı da olabilir. Bu durumun tespiti için ailelerin çocuklarını uyku esnasında dikkatle gözlemeleri gerekir.

Kronik olarak horlayan ve ağzı açık uyuyan çocuklarda yüz, çene ve diş yapısında bozukluklar gelişebilir. Uyku kalitesi ve oksijen seviyesi düşme göstereceğinden davranış değişiklikleri, dikkat eksikliği ve hiperaktivite, sinirlilik ve agresif davranışlar gözlenebilir. Okul başarısı etkilenebilir. Gece yatağa idrar kaçırma sorunu olabilir. Hatta ileri durumlarda büyüme, gelişme, ve iştah etkilenebilir. Ağır vakalarda yıllar içinde kalp ve akciğer sorunları ortaya çıkabilir. Çocukluğunda horlama ve uyku apnesi hastalığı olanlar, erişkin yaşamda da uyku apnesi hastalığına daha sık yakalanmaktadır.

Geniz eti büyümesi tedavi edilmezse daha başka bir hastalığa dönüşür mü?

Geniz eti büyümesi tedavi edilmezse olumsuz sonuçlar doğurabilir ama hastalık başka bir şekle dönüşmesi ya da geniz etinden tümör gelişmesi söz konusu değildir. Ancak çok çok nadiren başka hastalıklar geniz eti büyümesini taklit edebilmektedir. Ayrıca erişkinlerde geniz eti büyümesi nadir görüldüğünden, tespit edildiğinde patolojik inceleme yapılması için biyopsi alınması gereklidir.

Uykuda çocuğum horluyor sonra birden horlaması kesiliyor, nefes almıyor ve bir süre sonra tekrar horlamaya başlıyor! Bu durumda endişe etmeli miyim?

Maalesef evet, endişe etmelisiniz! Bu durum çocuğunuzda uyku apnesi hastalığı olduğuna işaret etmektedir. Böyle bir gözlemde bulunduğunuzda en kısa sürede bir KBB hekimine başvurmalı ve çocuğunuzun tedavisini yaptırmalısınız. Çocuklarda uyku apnesi hastalığı mutlaka ve vakit kaybetmeden tedavi edilmesi gereken bir durumdur. Uykuda nefes durması söz konusu ise tedavi için ameliyatla geniz eti ile beraber büyük olmasalar bile bademciklerin de alınması gerekecektir.

Geniz etinde büyüme olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Geniz etinde büyüme olup olmadığının teşhisinde en iyi yöntem endoskopla geniz bölgesinin muayenesidir. Bunun yapılamadığı küçük çocuklarda geniz eti filmlerinden faydalanılır. Ağız yoluyla yapılan elle geniz eti muayenesi artık kullanılmayan bir yöntemdir.

Geniz etinde büyüme saptandığında tedavi nasıl yapılır?

Geniz eti büyümesi hastalığının tedavisi ameliyattır. Ancak bazı hastalarda üst solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle geniz etinde enfeksiyonun yerleşmesi (adenoidit) nedeniyle geniz etinde ödem ve iltihaba bağlı olarak, ilaçla tedavi edilebilir büyüme gözlenebilmektedir. Böyle bir durum saptandığında 2-4 haftalık antibiyotik tedavisi verilir ve şikayetlerin geçip geçmediğine bakılır.

Eğer geniz eti büyümesi hastalığı enfeksiyona bağlı değilse ya da antibiyotik tedavisine bir yanıt alınamamışsa geniz etinin ameliyatla alınması gerekir.

Geniz etinin alınmasının gerektiği başka durumlar var mıdır?

Geniz etinin nefesi tıkayacak kadar büyük olmadığı ve horlamaya neden olmadığı diğer bazı durumlarda da ameliyatla alınması gerekebilir. Bunların en sık rastlanan ikisi, kulakta sıvı toplanmasının (seröz otit) olduğu durumlar ve çocuklarda sık tekrarlayan sinüzit veya üst solunum yolu enfeksiyonlarıdır.

Geniz eti ameliyatı nasıl yapılır?

Geniz eti ameliyatı genel anestezi altında yani narkoz verilerek yapılır. Ameliyat ağız yoluyla geniz etinin kazınması şeklinde yapılır. Geniz etinin orta kısımlarda yer alan ve havayolunu tıkayan kısımları çıkarılır. Ameliyat yaklaşık olarak 15-30 dakika sürer.

Ameliyat sonrasında iyileşme nasıl olur?

Ameliyat sonrası kısa süreli bir diyet verilir. Ameliyattan sonra aynı gün taburcu olunur. Ameliyattan sonra birkaç gün içinde okula ve günlük yaşama dönülür.

Geniz eti ameliyatı riskli midir?

Geniz eti ameliyatı genel anestezi altında yapıldığından genel anestezi riskleri mevcuttur. Ancak günümüz tıbbının ve anestezi biliminin ulaştığı noktada riskler oldukça düşüktür. Ameliyat sırasında komplikasyon gelişme riski de son derece düşüktür. Ameliyattan sonra kanama riski ancak 1000 hastada 1’dir.

Geniz etinin alınması daha sonraki yaşam için olumsuz bir sonuç doğurabilir mi?

Geniz etinin alınmasının yaşamın geri kalanı için hiçbir olumsuz sonuç ya da sorun doğurması söz konusu değildir.

Sadece geniz etinin alınması her zaman horlamayı geçirir mi?

Horlayan çocuklarda horlama ve tıkanıklığın tek nedeni geniz etinin büyümesi olmayabilir. Eğer aynı hastada bademciklerde belirgin bir büyüme tespit edilirse, bademcik iltihabı sorunu olmasa bile geniz etiyle beraber bademciklerin de alınması gerekir. Aksi halde geniz etinin alınması yeterli olmayabilir. Ayrıca allerjik nezle varsa tedavisinin yapılması, burun etlerinde büyüme varsa geniz eti ameliyatı ile beraber burun etlerinin (konkaların) küçültülmesi de gerekir.

Geniz eti tekrar büyür mü? Alındıktan sonra tekrar ameliyat gerekir mi?

Geniz eti ameliyatı uygun bir biçimde yapıldığında geniz etinin tekrar horlamaya neden olacak kadar büyümesi küçük bir ihtimaldir. Geniz eti ameliyatından sonra şikayetlerin devam etmesi ya da tekrarlaması durumunda daha önce gözden kaçan başka bir sorun olduğu düşünülür. Bademciklerin büyük olması, burun etlerinde (konkalar) büyüme ya da allerjik nezle olması bu durumlara örnektir.ezi

Geniz eti ve bademcik ameliyatları hangi yaşta yapılmalıdır, yaş sınırı var mıdır?

Geniz eti ameliyatı için bir yaş sınırı yoktur. Geniz eti ameliyatının 2 yaş altında da güvenle yapıldığı bilimsel araştırmalarla gösterilmiştir ve güvenle ve sorunsuz bir şekilde yapılmaktadır. Horlama ve nefes tıkanıklığına neden olan büyümüş geniz etinin küçük yaş nedeniyle alınmaması gibi bir uygulama yanlıştır.

Ancak bademciklerin bağışıklık sistemi gelişim için en azından 3 ya da 4 yaşına kadar alınmaması genellikle istenen bir durumdur. Ancak zorunlu durumlarda ve ağır vakalarda 2 yaşından önce bademcik ameliyatlarının da güvenli ve sorunsuz bir şeklide gerçekleştirildiği bilimsel olarak gösterilmiştir ve uygulanmaktadır. Diğer bir seçenek 3-4 yaşından küçüklerde bademcik küçültme işlemidir. 3-4 yaşından küçük çocuklarda bademcikler radyofrekans teknolojisinin yardımıyla küçültülmektedir.